KONIN - miasto na prawach powiatu grodzkiego w œrodkowej Polsce, we wschodniej częœci województwa wielkopolskiego, nad Wartš. Oœrodek subregionalny. Siedziba powiatu konińskiego ziemskiego. Pod względem liczby ludnoœci jest trzecim (po Poznaniu i Kaliszu) miastem w województwie wielkopolskim i 48 pod względem wielkoœci miastem w Polsce.Pierwsza wzmianka o mieœcie Koninie (wójcie z Konina) pochodzi z 1293r. Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastšpiła najprawdopodobniej w 1284 lub 1292 r. Konin był poczštkowo osadš na wyspie wœród rozlewisk Warty strzegšcej brodu, a następnie mostu (pierwsza wzmianka z 1328r.) na szlaku między Kaliszem a Kruszwicš. Miasto zostało zniszczone przez Krzyżaków w 1331 r., a następnie odbudowane na polecenie Kazimierza Wielkiego w latach 1333-1370. Wtedy to zostało otoczone murem i stało się siedzibš powiatu sšdowego (starosta rezydował w obecnie już nie istniejšcym zamku). Miasto dobrze rozwijało się w XV i XVI w. W XVII w. nadeszła seria klęsk: epidemia (1628-1631), seria pożarów oraz okupacja i złupienie miasta przez Szwedów (1655). W czasie zaborów, Konin poczštkowo znajdował się w zaborze pruskim, a następnie, po upadku Księstwa Warszawskiego, w Królestwie Kongresowym. W okolicy miasta miało miejsce parę potyczek i bitew w czasie powstania styczniowego w 1863 r. Miasto zostało objęte represjami władz rosyjskich. Po odzyskaniu niepodległoœci w 1918 r., Konin był kilkunastotysięcznym miastem powiatowym położonym na uboczu uczęszczanych szlaków komunikacyjnych. Ożywienie gospodarcze przyniosła budowa linii kolejowej Poznań – Kutno oraz kanału Warta – Gopło (lata 20.). W czasie II wojny œwiatowej Konin był siedzibš niemieckich władz powiatowych i należał do ziem włšczonych do terenów III Rzeszy (jako częœć Kraju Warty). W czasie okupacji Niemcy dokonali w okolicznych lasach eksterminacji ludnoœci żydowskiej, która w 1939r. stanowiła ok. 21% ogółu mieszkańców miasta. Po wojnie miasto bardzo się rozwinęło pod względem ludnoœci i obszaru – miało to zwišzek z odkryciem w okolicy złóż węgla brunatnego i powstaniem kopalń, elektrowni oraz huty aluminium, jak również szeregu zakładów pomocniczych (takich jak np. Fabryka Urzšdzeń Górnictwa Odkrywkowego). Konin był stolicš województwa konińskiego w latach 1975-1998. Od 1 stycznia 1999 r. jest siedzibš powiatu grodzkiego. [edytuj] Zabytki ===Stary Konin=== (dzielnica konina położona na lewym brzegu Warty) Słup Milowy Powiększ Słup Milowy Koœciół œw. Andrzeja Powiększ Koœciół œw. Andrzeja Ratusz w Starym Koninie Powiększ Ratusz w Starym Koninie * Słup milowy uznawany za najstarszy znak drogowy w kraju. Mieœci się przy koœciele œw. Bartłomieja w tzw. starym Koninie. Inskrypcja na nim głosi, że został ufundowany przez komesa Piotra w 1151 r. Pierwotnie (do 1828 r.) umiejscowiony był w okolicach konińskiego zamku na obecnym pl. Zamkowym, dawniej zwanym Rynkiem Garncarskim. Wskazywał połowę drogi z Kalisza do Kruszwicy. * Koœciół œw. Bartłomieja, gotycki, o układzie bazylikowym, trójnawowy. Pochodzi z XIV w. Od południowej strony kaplice gotycka NMP i renesansowa koninianina Jana Zemełki, w której znajdujš się bogato intarsjowane stalle z ornamentami roœlinnymi, ptakami i jednorożcami oraz gotycka rzeŸba Matki Boskiej z XVI w. W kruchcie bocznej z 1866 r. znajduje się gotycka kropielnica. Sklepienia: siatkowe w prezbiterium i gwiaŸdziste w nawach. Polichromię i witraże wykonał w latach 1904-1910 Eligiusz Niewiadomski. Drzwi frontowe posiadajš bršzowe antaby z XV w., w kształcie lwich głów. Koœciół przyozdobiony jest pomnikami: o epitafium Mikołaja Grochowskiego, wykonane z alabastru, o pomnik Stanisława Przyjemskiego, póŸnorenesansowy, o pomnik Krzysztofa Przyjemskiego, o krzyż kamienny, wmurowany w północnej skarpie, wykonany z piaskowca, jeden z kamieni milowych na drodze Kalisz – Kruszwica. W skarbcu koœcielnym znajduje się kielich z 1536 r., wykonany przez konińskiego mistrza złotnika – Bartłomieja. W pobliżu znajdujš się dzwonnica z 1878 r. oraz słup milowy (patrz wyżej). * Zespół klasztorny oo. Reformatów: o Klasztor oo. Franciszkanów i oo. Reformatów, wybudowany w 1733 r., na planie podkowy, z wirydarzem po œrodku. Posiada dwie kondygnacje, oddzielane gzymsem kordonowym. U zbiegu skrzydeł północnego i wschodniego znajduje się rotunda na cokole (pierwotnie biblioteka). o Koœciół œw. Marii Magdaleny, wybudowany w 1727 r. Barokowy. Posiada jednš nawę i trzy póŸnobarokowe ołtarze z połowy XVIII w. W koœciele znajdujš się też dwie zabytkowe rzeŸby: ludowa Pieta Chrystusa Frasobliwego z 1430 r. oraz gotycka Madonna z Dziecištkiem z 1490 r. * Ratusz Miejski, wybudowany między 1796 a 1803 r. Klasycystyczny. Dwukondygnacyjny, na planie trapezu, z wieżš zegarowš licowanš drewnem. Fronton z 4 kolumnami doryckimi wielkiego porzšdku i trójkštnym tympanonem z herbem Konina. Wnętrza przyozdobione sš witrażami z poczštku XX w., a sufit Sali Rady Miejskiej – stiukowym plafonem. * Synagoga, wybudowana w latach 1825-1829, nawišzuje w stylu do budowli bizantyjskich. Obecnie znajduje się tu biblioteka miejska dla dzieci i młodzieży. * Rynek (dawniej zwany Rynkiem, Dużym Rynkiem, Rynkiem Pierwszym, obecnie Plac Wolnoœci). Do 1786 r. na jego œrodku stał ratusz. o Kamienica Jana Zemełki, wybudowana w końcu XVI w. Była pierwszym murowanym budynkiem œwieckim w mieœcie. Cechy renesansowe utraciła w kilku przebudowach. Dwukondygnacyjna, z dwuspadowym dachem. Sklepienia: beczkowe w sieni i piwnicach, a kolebkowo-krzyżowe w piwnicach i na parterze. o Gmach Starostwa Powiatowego w Koninie. Budynek o wyraŸnych cechach klasycystycznych, kryty dachem naczółkowym, powstał w 1828 r. wg projektu architekta T. K. Pelletier'a, Budowniczego Obwodu Konińskiego. Miał być siedzibš władz rozległego obwodu konińskiego. Obwód tworzyły ówczesne powiaty koniński i pyzderski, z których w 1866 r., po reformie administracyjnej zaboru rosyjskiego, utworzono po raz pierwszy w historii powiaty kolski, turecki i słupecki. Powiat koniński wydatnie zmniejszono, a pyzderski zniknšł na zawsze. o Kamienica klasycystyczna na narożniku pl. Wolnoœci i ul. Zofii Urbanowskiej ozdobiona pilastrami jońskimi oraz tympanonem z wieńcem i datš 1840. Przed II wojnš œwiatowš mieœcił się w niej Hotel Litewski. o Kamienica klasycystyczna z I poł. XIX w., ornamentowana pilastrami jońskimi oraz ozdobiona gankiem z dwustronnymi schodami. W czasach carskich więzienie (więziono tam legendarnego kapucyna ks. Maksymiliana Tarejwę, dowódcę powstania styczniowego na ziemi konińskiej). Przed II wojnš œwiatowš mieœcił się w niej Hotel Polski. * Zajazd "Pod Jelonkiem" położony na skrzyżowaniu ul. Kolskiej i 3 Maja. Wybudowany w końcu XVIII w. Długi, narożnikowy, jednokondygnacyjny budynek z poddaszem posiadajšcy skromne cechy klasycystyczne. Nad wjazdem na podwórze zachowany herb zajazdu – jelonek. * Zespół kamienic staromiejskich, dwu- i trzykondygnacyjnych, rzadziej jednokondygnacyjnych. Budowane od XVI do XX w. Większoœć zabudowy z poczštku i I poł. XIX w. W Rynku (obecnie Plac Wolnoœci) 6 stylowych kamienic klasycystycznych, w dalszych okolicach klasycyzujšce. [edytuj] Gosławice * Zamek, wybudowany w latach 1420-1426 przez biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza herbu Godzięba, gotycki. Rezydencję typu dwór obronny zbudowano bez wieży. Pierwotnie zachowały się mury do wysokoœci I piętra oraz mur zewnętrzny. Po odrestaurowaniu w 1978-1986 siedziba Muzeum Okręgowego. * Skansen budownictwa wiejskiego w sšsiedztwie zamku – wiatraki, kuŸnia, stodoły oraz zrekonstruowany dworek z XIX w. Dwukondygnacyjny, o konstrukcji szachulcowej, kryty dwuspadowym dachem łamanym. * Koœciół œw. Andrzeja Apostoła w Gosławicach. Perła architektury gotyckiej. Ufundowany przez właœciciela Gosławic biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza herbu Godzięba. Zbudowany na planie krzyża greckiego. Sklepienie palmowe wspiera centralnie usytuowana kolumna. Do oœmiobocznej nawy przylegajš tworzšc ramiona krzyża: prezbiterium, dwie kaplice i kruchta. Wewnštrz koœcioła sš trzy neogotyckie ołtarze z końca XIX w. oraz oœmioboczna chrzcielnica kamienna z poczštku XVI w. Koœciół częœciowo zrujnowany w XVII w. został odbudowany w latach 1755-1775. Dachy i wieżyczka w stylu neogotyckim pochodzš z końca XIX w. [edytuj] Okolice Konina W okolicy Konina dominuje krajobraz polodowcowy z licznymi jeziorami, lasami, pagórkami. Czeœć terenów jest zajęta przez kopalnie odkrywkowe węgla brunatnego lub przez hałdy czy jeziora będšce efektem działalnoœci górniczej. W okolicy znajduje się kilka rezerwatów przyrody oraz Nadwarciański Park Krajobrazowy. Odkrywka KWB Konin Powiększ Odkrywka KWB Konin W pobliżu Konina warte zobaczenia sš: * klasztor oo. Kamedułów w Bieniszewie, * Kazimierz Biskupi, * sanktuarium maryjne w Licheniu Starym. W północnej częœci Konina (Gosławice, Pštnów) znajduje się zespół jezior z kompleksem rekreacyjno-wypoczynkowym (kluby żeglarskie, wioœlarskie). Wykorzystywanie wód ze zbiorników przez sšsiednie zakłady przemysłowe powoduje, że ich temperatura jest wyższa niż w akwenach naturalnych. Funkcje rekreacyjne uzupełnia pobliski Œlesin, z koloniami domków letniskowych. [edytuj] Gospodarka Znaczšcy węzeł drogowy. Krzyżujš się tu drogi krajowe i wojewódzkie: * 2 i E30 : Słubice – Poznań – Konin – Kutno – Warszawa – Terespol * 25 : Bobolice – Bydgoszcz – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleœnica * 72 : Konin – ŁódŸ – Rawa Mazowiecka * 92 : Konin – Wrzeœnia (zastępcza dla autostrady A2) * 264 : Konin - Kleczew * 266 : Konin - Sompolno - Piotrków Kujawski - Radziejów - Aleksandrów Kujawski Pod miastem znajdujš się dwa węzły (Modła, Konin) na autostradzie A2 . Konin znajduje się na szlaku kolejowym Poznań – Kutno – Warszawa, w zwišzku z czym ulokowano tu Zakład Taboru Kolejowego PKP Cargo. Głównš drogš wodnš Konina jest rzeka Warta. Pewnš rolę odgrywa także kanał Warta – Gopło. Konin to jeden z najważniejszych oœrodków przemysłu ciężkiego w Polsce. Do najważniejszych zakładów należš: * Elektrownia Pštnów Zespołu Elektrowni Pštnów-Adamów-Konin * Elektrownia Gosławice Zespołu Elektrowni Pštnów-Adamów-Konin * Huta Aluminium Impexmetal Konin S.A. * Fabryka Urzšdzeń Górnictwa Odkrywkowego S.A. [1] Ponadto, przemysł lekki reprezentuje Cukrownia Gosławice, a przemysł wydobywczy Kopalnia Węgla Brunatnego "Konin".